Filosofie in de kleuterklas

Filosoferen met kleuters kan een heel waardevolle en interessante activiteit zijn. Je zou kunnen denken dat je met kleuters niet kan filosoferen, maar ik ben van mening dat je een grote verscheidenheid aan materie kan behandelen met kleuters, mits de nodige aanpassingen.thoughtful-child-1330002834ESL.jpg

Zelf heb ik nog niet de kans gehad om te filosoferen met kleuters. Ondanks mijn onervarenheid hierin deed ik reeds wat onderzoek naar het onderwerp. Deze activiteit met kinderen uitvoeren is namelijk iets dat ik later in mijn eigen klaspraktijk graag op regelmatige basis zou willen toepassen. De vraag blijft uiteraard, hoe begin je aan filosoferen met kleuters?

Ik vond een aantal interessante internetbronnen en de bron die mij het meeste is bijgebleven is: “Filosofiejuf” (http://www.filosofiejuf.nl/ ) Deze website wordt beheerd door Fabien van der Ham en zij omschrijft zichzelf als volgt:

 “Ik ben Fabien en ik schrijf kinderboeken, korte verhalen, gedichten, columns en artikelen maar ook geef ik les in gedichten en verhalen schrijven, ben ik filosofiejuf en Schoolschrijver en bedenk ik leerzame spellen.” (uit: van der Ham, F. Fabien van der Ham: Even voorstellen geraadpleegd op 9/11/16 via http://fabienvanderham.nl/)

Filosofie: waarom zou je dat doen met kinderen?

Op haar website “Filosofiejuf” schrijft ze een passende omschrijving over filosoferen met kinderen. Deze omschrijving wil ik graag met jullie delen:

“Door te filosoferen leren de kinderen veel wat je niet uit een boekje kunt leren. Redeneren, respect, empathie, reflecteren, outside-the-boxdenken, goed en precies formuleren om maar eens een paar dingen te noemen, maar bovenal leren ze kritisch en creatief denken. Over deze bijzondere kringgesprekken en gastlessen doe ik regelmatig verslag op dit blog. Zo hoop ik anderen te stimuleren en inspireren ook te gaan filosoferen met kinderen.”  (uit: van der Ham, F. Filosofiejuf: Over de juf geraadpleegd op 9/11/16 via http://www.filosofiejuf.nl/overdejuf/)

Haar visie op filosoferen met kinderen en het nut hiervan spreken mij enorm aan. Ik vind dat men soms er te snel vanuit gaat dat kinderen beperkt zijn in hun kennis en capaciteiten. Deze inschatting die we soms, verkeerdelijk, over kinderen maken kunnen ons beeld en onze houding ten opzichte van kinderen aantasten. Wanneer we ervaringen met kinderen veralgemenen tot alle kinderen en uitspraken durven aannemen zoals “Kinderen van die leeftijd weten zo een dingen nog niet. Het ze proberen aanleren is tijdverlies.”, zijn we volgens mij fout bezig.

Voor mij is het zo dat op het moment dat we als onderwijzer niet meer geloven in de krachten van kinderen, we onszelf ervan bewust moeten maken dat elk kind uniek is. Elk kind kan je verrassen wanneer je er als leraar voor open staat.

15557042034_9b44ee3b15_b

Welke materialen kan je gebruiken?

Bij een activiteit ‘filosoferen’ kan je verschillende materialen gebruiken van de “Filosofiejuf”. Op haar website staan er meerdere gratis documenten beschikbaar die je kan downloaden en kan hanteren in je eigen klaspraktijk.

Een aantal leuke voorbeelden hiervan, die ik met veel plezier zelf zal uitproberen, zijn:

  • “Filosoferen met sprookjes”: in dit kant- en klare lesidee staan een aantal stellingen waarmee je met de kinderen kan nadenken over goed en kwaad. Deze ‘opdracht’ zou voor bepaalde kleuterklasgroepen te moeilijk kunnen zijn, maar als creatieve kleuteronderwijzer kan je dit idee zeker gebruiken en eventueel aanpassen.
  • “Deugdenvriendjes”: dit zijn kaartjes met daarop verschillende deugden volgens de deugdenleer van Aristoteles. Er staan deugden op zoals “behulpzaamheid” en deze zaken kan je aan kinderen uitleggen aan de hand van de kaartjes. De voorziene opdrachten bij deze kaartjes zijn te moeilijk voor kleuters, maar je kan met gemak zelf deugdenkaartjes ontwerpen met een meer beknopte uitleg over deugden.
  • “Doorvraagkaartjes”: deze zijn mijn persoonlijke favoriet. Doorvraagkaartjes zijn kaartjes gemaakt door de “Filosofiejuf” en bevatten zinnetjes die kinderen aanzetten om verder na te denken over verschillende thema’s. Deze kaartjes zijn helemaal gratis en kan je zo gebruiken in een derde kleuterklas!

Er staan nog leuke lesideeën op haar website, maar daar laat ik jullie zelf eens in piepen.

Veel plezier in het filosoferen met je kleuters, geniet ervan!

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s